Marek Kędzierski
transpozycje/transpositions

KRAKOWSKIE ATELIER, 12-14 MAJA 2002

      Jak zachować europejską różnorodność w czasach coraz większego ruchu "przez granicę"? Jak w epoce "zrastania się" Europy zapobiec integracji "na siłę", niwelującej to, co unikalne, a jednocześnie nie bać się otwarcia na inne kultury? Jak, czerpiąc z bogactwa lokalnych czy narodowych tradycji, pozostać sobą, ale i rozumieć innych?

      Kilka odpowiedzi na tego rodzaju pytania w dziedzinie humanistyki zamierzają podsunąć autorzy cyklu dorocznych międzynarodowych spotkań organizowanych pod nazwą "transpozycje": Krakowskie Atelier. Poświęcone będą one znanej na skalę europejską indywidualności (lub grupie twórców, orientacji) bądź zagadnieniu, którego rozważanie w oderwaniu od kontekstu europejskiego musi wydatnie je zubożyć.

     Naszym celem jest refleksja nad tym, co niesie z sobą wszelkie przekraczanie granicy, nie tylko kraju czy języka, ale także granic konwencji literackich i pozaliterackich, stylów - jak również przeobrażanie słowa pisanego w teatr, kino, taniec, twórczość medialną, plastykę. Każda tego rodzaju transformacja wzbogaca z jednej strony, ale dodając - najczęściej też ujmuje. W procesie takiego "przekładu" coś się zatraca, ginie. "Przełożone", nieidentyczne, to najczęściej także "źle zrozumiane". Droga do identyfikacji wiedzie przez zidentyfikowanie różnic.

     Pierwsze "transpozycje" poświęcone będą Samuelowi Beckettowi. Autor Czekając na Godota, zapewne najsłynniejszego dramatu dwudziestego wieku, był Europejczykiem par excellence. Irlandczyk z Paryża, biegle władający włoskim i niemieckim, przekładał własne utwory nie tylko z angielskiego na francuski i vice versa, lecz również na język sceny i telewizji. Tak jak Beckett nie stałby się autorem, którego znamy, bez przykładu Jamesa Joyce'a i Marcela Prousta, tak i on sam inspirował swoją twórczością młodszych pisarzy: Anglik Harold Pinter, tworzący we Francji Szwajcar Robert Pinget oraz "środkowoeuropejski Beckett" z Austrii, Thomas Bernhard, każdy na swój sposób wiele zawdzięcza wizji lub formie beckettowskiej.

     Tegoroczne "transpozycje" przygotowują Stowarzyszenie Teatr Atelier, Kraków oraz Willa Decjusza we wspólpracy z następującymi instytucjami:
Stary Teatr, Scena Zależna Politechniki Krakowskiej, Uniwersytet Jagiellonski, British Council, L'Institut Français, oraz Fundacja Pro Helvetia.
Gośćmi zagranicznymi są: Dear Conjunction Theatre Company, Paryż/Londyn, Théâtre de l´Ourcq, Paryż, Teatro dell'Arcipelago, Mediolan, Barbara Bray oraz Gerry Dukes.


Program:

NIEDZIELA, 12 MAJA 2002r.

Teatr Zależny, Scena Politechniki Krakowskiej, ul. Kanonicza 1:
19.00 Samuel Beckett Not I (Nie ja, wersja angielska): Trish Kessel, Dear Conjunction, Paryż,
Nie ja , wersja polska: Dagmara Foniok, Teatr Atelier, Kraków,
Krapp´s Last Tape Dear Conjunction Theatre Company, Paryż.
W roli Krappa Leslie Clack. Spektakl w jęz. angielskim.
Samuel Beckett Ostatnia taśma. Fragment polskiej wersji prezentuje Marek Kalita.


PONIEDZIAŁEK, 13 MAJA

Willa Decjusza, ul. 28 lipca 17a
EKSPOZYCJA FOTOGRAFII
BECKETT MEDIALNY - prezentacja materiałów audiowizualnych (informacje poniżej)
13.30 "Film" (1963) wg. scenariusza S. Becketta. W roli gł. Buster Keaton. Projekcja możliwa dzięki specjalnemu pozwoleniu producenta, Barneya Rosseta (Grove Press, New York).

14.00 Z praktyki tłumacza. Spotkanie z Barbarą Bray.

15.30 The Irish Beckett, wykład Gerry'ego Dukesa z Dublina, prezentacja jego monografii Samuel Beckett, która ukazała się w ostatnich miesiącach w serii Illustrated Lives nakładem wydawnictwa Penguin.

18.00 - ca. 23.30 Wieczór monologów

SAMUEL BECKETT
- Non io (Nie ja, wersja włoska): Cristina Golotta, Yosuke Taki, Teatro dell' Arcipelago, Mediolan Watashijanai (Nie ja, fragment), wersja japońska: Miho Iwata, Kraków,
- Assez (Dosyć), tekst francuski w wykonaniu Ghislaine Dumont, Theatre de l'Ourcq, Paryż
Dosyć, tekst polski w wykonaniu Ewy Sąsiadek
- Monolog Winnie (Cudowne dni), w wykonaniu Alicji Bienicewicz, Stary Teatr.
- Watt Występują: Marek Kalita, Janusz Koprowski, Christian Ericsson, Leslie Clack, Edward Wnuk (po polsku, francusku i angielsku)

HAROLD PINTER Ashes to Ashes, Dear Conjunction Theatre Company, Reż.: Christian Ericsson,
wykonanie: Patricia Kessel oraz Leslie Clack.
Polska wersja sztuki, w wykonaniu Doroty Pomykały i Marka Kality, pt. "Z prochu powstałes"

WTOREK, 14 MAJA

Willa Decjusza:
EKSPOZYCJA FOTOGRAFII
BECKETT MEDIALNY - prezentacja materiałów audiowizualnych (informacje poniżej)

11.00 Warsztaty: Adaptacja literacka. Barbara Bray opowiada o tak zwanym Scenariuszu Proustowskim, filmowej adaptacji W poszukiwaniu straconego czasu, którą przygotowała razem z Haroldem Pinterem oraz reżyserem filmowym Josephem Loseyem.

Teatr Zależny:
19.00 THOMAS BERNHARD Contra Heidegger (proza)
po przerwie ROBERT PINGET Hipoteza (teatr).

Spektakle Teatru Atelier, Kraków. W wykonaniu Marka Kality. Reż. Marek Kędzierski.

Polskie wersje utworów prezentowanych w czasie "transpozycji" (oprócz tekstu Harolda Pintera) w przekładzie Marka Kędzierskiego.


Goście zagraniczni

Paryski teatr Dear Conjunction Company powstał w 1991 roku pod patronatem Harolda Pintera. Większość insenizacji pokazywana jest w wersji francuskiej i angielskiej. Repertuar obejmuje sztuki historyczne, dramat polityczny, teatr komediowy tudzież satyrę społeczną. W ostatnich latach inscenizacje Dear Conjunction wystawiane były na scenach teatrów Petit Hebertot oraz Sudden Theatre.

Ghislaine Dumont jest autorką i reżyserką kierującą paryskim Théâtre de l'Ourcq. Założyła w 1973 roku Conservatoire National de Pantin. Ostatnie spektakle, pokazywane w Paryżu oraz w ramach festiwalu w Awinionie, obejmują teksty takich autorów jak Andree Chedid, Christa Wolf, Tennessee Williams, Marguerite Duras, Samuel Beckett, Eugene Ionesco (z Jean-Paulem Roussillon). Jej inscenizacja krótkich sztuk Becketta została zaproszona na międzynarodowy festiwal "Beckett in Berlin 2000".

Barbara Bray była współpracownikiem Martina Esslina w BBC (pozyskała dla tej rozgłośni takich twórców jak Marguerite Duras, Harold Pinter and Samuel Beckett). Jedna z najwybitniejszych tłumaczek literatury francuskiej w Wielkiej Brytanii, zdobyła czterokrotnie prestiżową nagrodę Scott- Montcrieff Prize. Bliska współpracowniczka Becketta i Pintera, przygotowała z tym dramatopisarzem oraz reżyserem Josephem Loseyem głośną filmową adaptację dzieła Marcela Prousta. Mieszka w Paryżu.

Gerry Dukes, krytyk dubliński, wykłada literaturę w Mary College w Limerick. Opublikował ostatnio ilustrowaną biografię Becketta w londyńskim wydawnictwie Penguin. W Krakowie zaprezentuje wykład The Irish Beckett (Irlandzki Beckett), dowodzący, że ci, którzy nie znają irlandzkich korzeni autora Czekając na Godota nie są w stanie zrozumieć istotnych aspektów jego dzieła. Konkluzja: utwory Becketta wymagają w pewnym sensie przekładu z irlandzkiego na angielski".

Yosuke Taki studiował tradycyjny japoński teatr Kyogen u mistrza Kosuke Nomura). zainteresowany klasycznym teatrem francuskim i włoskim wyjechał w 1988 r. do Europy, gdzie początkowo odbywał staż w Padwie w centrum maski i gestu Donato Sartori, a następnie założył w Mediolanie Teatro dell'Arcipelago, w którym zrealizował m.in. cykl inscenizacji beckettowskich, pokazywanych w Neopolu, Mediolanie i Rzymie.